Narodowy Program Rozwoju Foresight Polska 2020

niedziela, 11 lipca 2010

W październiku 2008 roku zakończył się Narodowy Programu Foresight Polska 2020 zrealizowany z inicjatywy i pod nadzorem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Został on przeprowadzony w trzech polach badawczych: Zrównoważony Rozwój Polski, Technologie Informacyjne i Telekomunikacyjne oraz Bezpieczeństwo. Głównymi celami Narodowego Programu Foresight Polska 2020 było: określenie wizji rozwojowej Polski do 2020 roku, określenie priorytetowych kierunków badań naukowych i prac rozwojowych, wykorzystanie wyników w praktyce, dostosowanie polskiej polityki naukowej do wymogów UE oraz kształtowanie polityki naukowej i innowacyjnej w kierunku Gospodarki Opartej na Wiedzy.

W efekcie zrealizowanego Programu opracowano 5 alternatywnych scenariuszy rozwoju Polski do 2020 roku. Przedstawiają one możliwe warianty rozwoju kraju w zależności od tego, w jaki sposób ujawnia się w rzeczywistości kluczowe czynniki (globalizacja i integracja europejska, reformy wewnętrzne, Gospodarka Oparta na Wiedzy, akceptacja społeczna), których połączenie będzie miało decydujący wpływ na możliwości trwałego rozwoju. Trzy ze stworzonych scenariuszy rozwoju: Skok cywilizacyjny, Twarde dostosowania, Trudna modernizacja opisują różne warianty udanego wdrażania polityk zrównoważonego i trwałego rozwoju, dwa pozostałe: Słabnący rozwój, Zapaść przedstawiają negatywny rozwój sytuacji.

Kolejnym ważnym rezultatem prac nad Narodowym Programem Foresight jest zaprezentowany pakiet rekomendacji – kierunków badań naukowych i rozwoju technologii oraz działań systemowych potrzebnych dla trwałego rozwoju Polski, w skład których wchodzą: lista rekomendowanych technologii, lista rekomendowanych technologii o dużym potencjale rozwoju, lista rekomendowanych tematów badań dla nauk społeczno-ekonomicznych, rekomendowane działania systemowo-organizacyjne.

Istotnym elementem wyników Narodowego Programu Foresight Polska 2020 jest opracowana lista 114 makrotematów oraz wpisujących się w nie 680 tematów badawczo-rozwojowych, lista czynników o kluczowym znaczeniu dla przyszłego rozwoju Polski oraz lista priorytetowych technologii.

Wyniki Narodowego Programu Foresight Polska 2020 posłużą do weryfikacji wskazanych w Krajowym Programie Badań Naukowych i Prac Rozwojowych kierunków rozwoju nauki i technologii, do tworzenia Strategii Rozwoju Nauki w Polsce do 2015 roku oraz wpisują się w dyskusję zainicjowaną Raportem "Polska 2030. Wyzwania rozwojowe".

Ponadto w 2008 roku zakończyła się realizacja 18 projektów foresight o zasięgu regionalnym i branżowym finansowanych z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej w zakresie Poddziałania 1.4.5 Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw”, dla którego Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego było jednostką pośredniczącą i wdrażającą.

W Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego zostały przeprowadzone dwa rodzaje rund aplikacyjnych na składanie wniosków w zakresie:

1. Projektów badawczych w obszarze monitorowania i prognozowania rozwoju technologii (z ang. foresight) pod tytułem: „Priorytetowe technologie dla Zrównoważonego rozwoju województwa”. Celem projektów było opracowanie dla poszczególnych województw lub ich grup wewnętrznych prognoz rozwoju technologii w polu Zrównoważony Rozwój (poziom życia społeczeństwa, energia, ekologia, technologie na rzecz ochrony środowiska, zasoby naturalne i nowe materiały, wzrost gospodarczy oraz infrastruktura) decydujących o przyszłym rozwoju gospodarki, zwiększeniu konkurencyjności przedsiębiorstw oraz podniesieniu poziomu życia ludności w tych województwach. Wyniki projektu powinny stanowić istotny wkład do Narodowego Programu Foresight oraz do Regionalnych Strategii Innowacji, stanowiąc podstawą do kształtowania polityki państwa w zakresie B+R zarówno na poziomie kraju, jak i regionu. Wskazana była współpraca jednostek z przedsiębiorcami, mediami i organizacjami pozarządowymi w regionie, jak również z ośrodkami zagranicznymi mającymi doświadczenie w metodologii Foresight.

2. Projektów celowych w obszarze monitorowania i prognozowania rozwoju technologii (z ang. foresight) dla kraju, regionu lub makroregionu, w oparciu o rozwój kluczowych (wiodących) technologii. Celem projektów była identyfikacja kluczowych (wiodących) technologii o znaczeniu strategicznym dla rozwoju kraju, regionu, branży oraz opracowanie scenariuszy ich rozwoju w horyzoncie czasowym do 2020 roku, zweryfikowanych na drodze konsultacji społecznych i skonfrontowanych z polityką Unii Europejskiej. W związku z działaniami w regionach preferowane były projekty obejmujące swym zasięgiem makroregiony oraz realizowane przy udziale Polskich Platform Technologicznych lub/i konsorcjów obejmujących partnerów ze środowisk przemysłowych, naukowo-badawczych i organizacji pozarządowych.

Foresight powinien mieć charakter ciągłego procesu i dlatego projekty w tym zakresie  zostały przewidziane do dofinansowania z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej w kolejnym Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka na lata 2007 – 2013 na kwotę 15 mln euro. W ramach Poddziałania 1.1.1 przewidziano dofinansowanie realizacji projektów dotyczących identyfikacji kierunków badań naukowych i prac rozwojowych poprzez zastosowanie metody foresight w zakresie wsparcia: Narodowego Programu Foresight Polska 2020 i kolejnych, przygotowania regionalnych strategii rozwoju, przygotowania strategii rozwoju poszczególnych dziedzin nauki i sektorów gospodarki (np. polskiej strategii rozwoju biotechnologii) zarówno na poziomie krajowym jak i regionalnym, przygotowania strategii dla działających w Polsce platform. Jednostką pośredniczącą dla tego poddziałania jest Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego a jednostką wdrażającą jest Ośrodek Przetwarzania Informacji. Zrealizowane zostały już dwa konkursy, w których zostało rekomendowanych do wsparcia 14 projektów typu foresight.

Planuje się również kontynuację Narodowego Programu Foresight w zakresie Projektu Systemowego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego pt. „Wsparcie systemu zarządzania badaniami naukowymi oraz ich wynikami”, którego realizacja rozpocznie się od 2010 roku.

Brak tagów

Pobierz darmowe oprogramowanie
do przeglądania plików