Wspomnienie o prof. Marii Dzielskiej

Przez ponad dwa lata mieliśmy przyjemność współpracowania z Marią Dzielską, historykiem i filologiem klasycznym, emerytowaną profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Niektórzy z nas znali ją od dawna, inni po raz pierwszy zetknęli się z nią osobiście wraz z powołaniem do Rady NPRH.

Brała udział w niemal każdym posiedzeniu Rady, mimo, że wymagało to dość długiej i męczącej podróży ze wsi Jurczyce w gminie Skawina pod Krakowem, będącej matecznikiem jej rodziny ze strony matki. Rodzicami prof. Dzielskiej byli Paweł Dąbrowski i Maria Morawska z rodziny Haller de Hallenburg – wywodził się z niej m.in. gen. Józef Haller (dowódca Armii Polskiej we Francji w 1918; zw. „Błękitną armią”), który urodził się właśnie w Jurczycach. Praprababką prof. Dzielskiej była błogosławiona Celina Borzęcka (1833-1913), która, owdowiawszy, założyła zgromadzenie sióstr zmartwychwstanek i którą papież Benedykt XVI wyniósł na ołtarze w 2007 r. Prof. Dzielska była wdową po wybitnym filozofie, zmarłym w 1989 r. Mirosławie Dzielskim, twórcą liberalizmu chrześcijańskiego.

Prof. Dzielska niezależnie od swoich licznych obowiązków naukowych z entuzjazmem uczestniczyła w różnych inicjatywach obywatelskich – nie tylko związanych z rodzinną tradycją Hallerczyków, ale także Podhalan, Kresowian, Komitetem Odbudowy Krakowa (którego była wiceprzewodniczącą), Muzeum Narodowym czy Narodowym Centrum Kultury. Trudno nawet wyliczyć jej wszystkie pola aktywności społecznej, które łączyła troska o Polskę, pielęgnowanie tradycji patriotycznych i dziedzictwa kultury narodowej. Angażowała się ponadto w bieżące życie polityczne wspierając prezydenta Lecha Kaczyńskiego i uczestnicząc w seminariach w Lucieniu, którym patronował.

Będąc jedną z najwybitniejszych na świecie znawców kultury antycznej i chrześcijaństwa – bez którego, jak powiedziała w jednym z wywiadów, nie wyobrażała sobie świata – była równocześnie zafascynowana historią i bogactwem kultury polskiej. Podczas spotkań Rady NPRH była zawsze świetnie przygotowana do dyskusji, konkretna i ironiczna, z wielkim poczuciem humoru, niekiedy eksplodująca śmiechem, była nieustannie ciekawa nowych projektów badawczych, a przy tym zawsze bezstronna, zwięzła i precyzyjna w swych ocenach i opiniach. Wspierała nasze obrady nie tylko wielką wiedzą, ale także swym autorytetem. Chyba każdy kto się z nią zetknął, pozostawał pod wrażeniem jej silnej, ale nigdy nienarzucającej własnego zdania, niezwykłej osobowości.

Nasze wyrazy uznania – ostatecznie rzadko który polski humanista doczekał się swojej książki wydanej przez Harvard University Press (Hypatia of Alexandria, 1995 – dwa lata po polskiej edycji), a następnie bardzo dobrej recenzji w „The New York Times Book Review” – zbywała uśmiechem i machnięciem ręką – no cóż, tak wyszło, specjalnie o to nie zabiegała. Podobnie bagatelizowała podziw innych członków Rady na temat liczby cytowań jej prac w wyszukiwarkach internetowych. Kto by sobie zawracał głowę takim sprawami... A przecież była najbardziej znanym i najczęściej cytowanym na świecie polskim historykiem. Jej Hypatię dwa najważniejsze branżowe czasopisma amerykańskie uznały z najważniejszą książkę historyczną w USA. A na jej podstawie nakręcono film fabularny pt. Agora. Żaden polski humanista nie miał takich osiągnięć.

Pod koniec czerwca życzyliśmy Jej udanego pobytu w sanatorium w Krynicy. Planowaliśmy dalszą współpracę i kolejne spotkania. Do zobaczenia, we wrześniu... Wieść o Jej śmierci, która dotarła do nas wieczorem 30 lipca była szokiem, z którego trudno będzie się nam otrząsnąć. Pozostanie puste miejsce przy stole, wspomnienia i świadomość nieodżałowanej straty po wielkiej uczonej  i skromnym, a niezwykle zasłużonym dla Polski człowieku.

Miarą jej docenienia przez władze RP stało się jej pośmiertne przyznanie Orderu Orła Białego (o czym za życia nie chciała słyszeć), uczestnictwo w jej pogrzebie prezydenta, premiera, wiceministrów, ministrów, parlamentarzystów...

Sit Tibi terra levis, Mario.

Członkowie Rady NPRH

Tagi: Rada NPRH, NPRH, Narodowy Program Rozwoju Humanistyki

Pobierz darmowe oprogramowanie
do przeglądania plików